
Nadat AZ de KNVB beker heeft gewonnen blijft het vraagstuk over, wie gaat de nieuwe trainer van de Alkmaarders worden en hoe zal het verder gaan met de trainerscarrière van huidig interim-trainer Leeroy Echteld. Gerard van der Lem, Foppe de Haan en Guus Hiddink zijn de inspiratiebronnen van Echteld en hebben daar hun eigen opvattingen over. ‘Alles is toch niet zo ingewikkeld?’
Op een dag had Gerard van der Lem genoeg en nam hij zijn telefoon. De voormalige trainer was al jarenlang overtuigd van de vaardigheden van Leeroy Echteld. Toch bleef de KNVB de toegang tot de hoogste trainerscursus voor Echteld gesloten. “Daarom heb ik Louis van Gaal gebeld,” zegt Gerard van der Lem, de ex-hoofdtrainer van AZ en jarenlang de rechterhand van Van Gaal bij Ajax en Barcelona. ‘Ik heb Louis verzocht zijn invloed bij de bond te gebruiken om Leeroy eindelijk op die cursus te laten volgen. Anders zou hij wellicht pas op zijn AOW-leeftijd zijn toegelaten. "Dat was effectief."
Ze zijn elkaar al bijna veertig jaar bekend met elkaar. Als assistent-trainer bij HFC Haarlem bracht Van der Lem de jonge aanvaller aan het einde van de jaren tachtig van amateurclub DWS naar de Spaarnestad. Hij was hiermee Van Gaal te snel: de latere topcoach was destijds assistent-coach bij AZ en had als doel Echteld naar Alkmaar te trekken. Toch werd het Haarlem. Van der Lem en Echteld ontdekten al snel de gelijkenissen in hun karakters. Twee inwoners van Amsterdam die volop bezig zijn met voetbal en een grote hekel hebben aan verliezen. Er ontstond een levenslange relatie. ‘Zo fel als hij kon zijn tijdens trainingen, zo timide zat hij na afloop met ploeggenoten een kaartje te leggen.’
Echteld vertrok in 1990 naar SC Heerenveen en daar zou hij maar liefst vijf jaar onder contract staan. Van der Lem: ‘In die tijd ben ik een keer met Leeroy meegegaan naar Schotland. Niet als zaakwaarnemer hoor, ik wilde gewoon dat zijn carrière goed zou verlopen. Hij had een aanbieding van Hibernian gehad. Alles daar was klassiek Schots: het regende eindeloos, iedereen had rood haar’. Tegen Leeroy zei ik toen’ Hier word jij niet vrolijk van, gooi er tijdens de onderhandelingen nog maar een bak geld bovenop’. De dag erna zijn we onverwachts weer naar huis gegaan. We hebben tot op heden voortdurend contact onderhouden. Af en toe belt Leeroy om te vragen wat mijn vrouw en ik die avond gaan eten. Wanneer hij dat genoeg vindt, komt hij bij ons langs. Recentelijk komt hij minder vaak langs, omdat hij het uiteraard druk heeft. "We ontmoeten elkaar nog steeds regelmatig om zowel over het vak als over het leven te converseren."
Recentelijk ontving Echteld de vraag welke trainers hem motiveren. Hij noemde er twee specifiek: Gerard van der Lem en het icoon van SC Heerenveen, Foppe de Haan. ‘Gerard heeft me geleerd hoe ik een relatie kan aangaan met de spelers en met de mensen om me heen’, zei hij. Van der Lem herinnert zich welk aspect hij als voornaamste beschouwde: ‘Ik heb Leeroy laten weten dat je nooit moet liegen tegen spelers. Want dat komt altijd weer naar je toe. Of je ze nu positief of negatief nieuws hebt te vertellen, wees altijd oprecht en rechtstreeks tegenover die jongens. Dat wordt het meest gewaardeerd. En als je een goede band hebt opgebouwd, moet je voorkomen dat spelers gaan zeggen dat ze voor jou door het vuur gaan. Nee, ze moeten dat voor zichzélf en voor het team doen. Die sfeer moet je als trainer zien te creëren.’
Van Foppe de Haan leerde Echteld dat alles afhankelijk is van inhoudelijke trainingen. ‘Dat klopt, ik trainde altijd met een bepaald idee’, zegt De Haan in reactie op die opmerking van zijn voormalige spits. ‘Het is prettig dat Leeroy daar destijds al aandacht voor had en dat heeft geïntroduceerd in zijn eigen carrière als trainer. Bij Heerenveen ontmoette ik hem als een bijzondere en soms emotionele jongen, maar ook iemand die goed nadacht over het spel. En over zijn eigen bijdrage daarin. Hij vroeg me vaak of ik kwaad op hem moest worden. Als je boos op mij wordt, zal ik een betere voetballer worden: dat was zijn bedoeling. Nou, dan gaf ik hem weleens op zijn donder in een partijspel. Soms acteerde ik die boosheid zelfs. Zelf kon Leeroy het vuurtje ook aardig opstoken. Dan gaf hij tijdens een partijspel een ploeggenoot een flinke beuk. Meteen daarna leek hij daar dan spijt van te hebben. Dat zegt iets over zijn fanatisme en over hoe hij in elkaar steekt. Ik vond Leeroy een prima kerel. En dat vind ik nog steeds.
Uiteindelijk ontmoetten ze elkaar opnieuw op het sportopleidingsinstituut CIOS. De Haan was daar leraar, terwijl Echteld zich aanmeldde voor een cursus voor voormalige profvoetballers. ‘Ik herinner me nog goed hoe geïnteresseerd Leeroy was’, zegt De Haan. ‘Hij vroeg verder naar details over het geven van trainingen, periodisering en alles in het algemeen. Uiteindelijk heb ik bij Heerenveen verteld dat ze hem naar de club moesten brengen. "Hoewel het uiteindelijk niet is doorgegaan, vond ik het wel prettig." Het contact is altijd gebleven. ‘Voor zijn trainerscursus moest Leeroy op zeker moment een stuk schrijven over zijn visie op voetbal. Dat heeft hij ook langs mij gestuurd, zodat ik er kritisch naar kon kijken. Daarna is hij bij me langsgekomen om erover te discussiëren. Dat typeert hem, Leeroy staat heel erg open voor de visie van vakgenoten. Nog steeds.’
In 2021 kreeg Echteld eindelijk toegang tot de voornaamste trainersopleiding in Nederland, de UEFA Pro. Het blijft onduidelijk waarom het zo lang moest duren. ‘Mensen hebben soms moeite met Leeroy’, aldus De Haan. ‘Je dient goed naar hem te luisteren en te observeren. Dat heeft zijn carrière wellicht enigszins beïnvloed. Ik denk dat het een bijzondere man is met originele ideeën, wat absoluut niet verkeerd hoeft te zijn. Daarentegen. Hij beschikt zeker over kwaliteiten. Leeroy is goed op de hoogte van het spel en kan de spelers goed uitleggen hoe hij het wil hebben. Als speler kende hij dat al. Wat ik ook aan hem waardeer, is dat hij nooit in het theater optreedt. Wat je waarneemt, is wat je ontvangt bij Leeroy.
Het was een langdurige en bijzondere reis voordat Echteld op 57-jarige leeftijd zijn eerste functie als hoofdcoach in de Eredivisie kon aangaan. Hij leidde vier amateurclubs in Amsterdam en fungeerde als assistent bij AZ, PEC Zwolle en FC Emmen. Zijn toenmalige zaakwaarnemer Mino Raiola nam plotseling de leiding over het tweede elftal van Paris Saint-Germain. Na het behalen van zijn gewilde professionele trainersdiploma in 2022, begon Echteld te werken bij Tweede Divisionist De Treffers, Jong Oranje en Jong AZ. Directeur Voetbalzaken Max Huiberts leidt bij zijn huidige club als een constante factor door het verhaal van Echteld. Huiberts benoemde in 2014 zijn voormalige teamgenoot van AZ tot jeugdtrainer bij Onder-16. Anderhalf jaar later stapte Echteld over naar de A-selectie, waar hij drie seizoenen John van den Brom zou bijstaan. Zes jaar na de reis van Echteld naar Parijs, heeft Huiberts hem weer naar AZ gehaald. Meer dan drie maanden geleden nam hij op interim-basis de leiding over van de ontslagen Maarten Martens bij het eerste elftal.
Echteld werd teruggebracht naar de technische staf, waar hij samen met Robert Franssen deelnam aan de trainerscursus. Franssen ontvangt binnen AZ lof voor zijn analyses van de aanstaande tegenstanders. De bijdrage van collega-assistent Jan Sierksma is eveneens van groot belang, vooral op tactisch vlak. Hij zet de conclusies van Franssen om in wedstrijdplannen. Sierksma leidde drie jaar geleden AZ Onder-19 naar de overwinning in de UEFA Youth League, behaalde kort daarna zijn UEFA Pro-diploma en promoveerde naar de functie van trainer bij Jong AZ. Een half jaar later, na het vertrek van hoofdcoach Pascal Jansen, werd Sierksma aangesteld in de technische commissie van het eerste team. Waar ze dit seizoen gezelschap kregen van voormalig topverdediger Ron Vlaar en Maarten Stekelenburg, voorheen opleider bij Ajax en jeugdbondscoach. Opgeteld bij de indringende en tegelijk menselijke aanpak van Echteld, en zijn hang naar dominant voetbal, zou de staf als complementair gezien kunnen worden. Op korte termijn zal duidelijk worden hoe de AZ-directie daarop reageert. Algemeen directeur Merijn Zeeman heeft onlangs aangegeven als eerste met Echteld te gaan overleggen voor de aanstelling van een hoofdtrainer voor de lange termijn. ‘Na de 5-1 overwinning op NEC hebben we van tevoren aangegeven dat de bekerfinale nooit cruciaal mocht zijn’, aldus Zeeman. ‘We dienen een basis te creëren voor de toekomst. Eerst gaan we met Leeroy overleggen hoe hij daarover denkt.
Huidig voetbaldirecteur Huiberts zal niet deelnemen aan de uiteindelijke beslissing, die in handen is van zijn opvolger Niels van Duinen, die momenteel nog bij Excelsior werkt. In de afgelopen jaren heeft AZ besloten om trainers uit de eigen organisatie door te schuiven, een constructie die niet alleen voor Echteld, maar ook voor de ambitieuze Sierksma van toepassing zou kunnen zijn. Een externe trainer is eveneens een mogelijkheid, vergelijkbaar met wat gebruikelijk was voor de periode voordat Arne Slot, Pascal Jansen en Maarten Martens werden doorverwezen. Dat waren de tijd van bekende gezichten zoals Louis van Gaal, Co Adriaanse, Dick Advocaat en Ronald Koeman.
Dat brengt ons terug bij de inspiratiebronnen van Echteld. Want behalve Van der Lem en De Haan behoren ook Van Gaal en Advocaat tot die categorie. En een gelouterde coach die nooit bij AZ werkte, Guus Hiddink. Ook met hem bouwde Echteld een innige band op. ‘In zijn tijd bij De Treffers belde Leeroy me af en toe, om te praten over het vak en over zijn carrière’, vertelt Hiddink. ‘Aan alles merkte je dat hij zijn vleugels wilde uitslaan en hogerop wou. Nu Leeroy de mogelijkheid heeft gekregen bij AZ, is het duidelijk wat hij in zijn mars heeft. Ik herken zijn invloed en karakter op het terrein. AZ staat al jarenlang bekend om verzorgd voetbal. Leeroy heeft daar een dosis intensiteit en strijdlust aan toegevoegd. Wanneer het combinatiespel minder goed verloopt, kunnen ze daarop terugvallen. Leeroy handelt op zijn eigen wijze. Ik merk een ruwe echtheid en een uitstekende eigenzinnigheid op. Een authentieke karakter. "De manier waarop Leeroy zich aan de buitenwereld presenteert, weerspiegelt precies wie hij is."
De interactie met zijn spelersgroep is nog belangrijker dan dat. In dat verband worden opmerkelijke geluiden bekendgemaakt. Na de overwinning in de beker uitten ervaringsdeskundigen zoals Jordy Clasie en Mees de Wit hun verwachting dat Echteld ook volgend seizoen de hoofdtrainer zal zijn. Enkele tijd na zijn komst waren er soortgelijke signalen. Ro-Zangelo Daal had kort daarvoor een verhuurwens aangekaart bij de clubleiding. De vleugelaanvaller accepteerde dat verzoek opnieuw, toen duidelijk werd dat Echteld de leiding over de hoofdmacht zou nemen.
Guus Hiddink weet uit ervaring dat ‘De mening van spelers is niet doorslaggevend als clubs een trainerskeuze maken. Maar je voelt gewoon dat hij wordt gewaardeerd en dat die spelers een dergelijk type nodig hebben. Bijvoorbeeld omdat hij scherp is op het bewaken van de discipline. Zijn directe aanpak slaat aan bij deze spelersgroep. Het gebeurt niet vaak dat dominante spelers zich spontaan zo duidelijk over beleidskeuzes uitspreken. Meestal vertonen ze op dit soort momenten ontwijkend gedrag. Dan zeggen ze dat je met dergelijke vragen bij de clubleiding moet zijn. Nu gebeurt dat niet. Dat is veelzeggend. Ik ga er natuurlijk niet over, maar het lijkt me dat je daar als club iets mee moet.’
Van der Lem wil nog een stap verder gaan. ‘Het is toch niet zo ingewikkeld?’, vraagt hij. ‘Als Merijn Zeeman slim is, dan houdt hij rekening met de geluiden die uit de spelersgroep voortkomen. Daarnaast kan hij me altijd bellen, en dan zal ik hem uitleggen hoe het functioneert in de voetballerij. Het is zeer evident wat Leeroy de afgelopen maanden bij AZ heeft bereikt. Veel mensen waren van mening dat NEC de bekerfinale zeker zou winnen. Leeroy heeft echter een krachtig wedstrijdplan ontwikkeld en heeft zijn spelers daar uitstekend op voorbereid.
AZ heeft eindelijk opnieuw een prijs gewonnen en zal binnenkort de Europa League spelen. Waarom zou je dan vreemde activiteiten ondernemen met een nieuwe trainer? Een extra voordeel kan zijn dat bepaalde spelers langer bij AZ blijven. Omdat ze graag samen met hem willen werken. Leeroy beschikt over kennis van voetbal en door zijn unieke aanpak is hij een vriend van de spelers. Neem van mij aan hoe essentieel die combinatie is. ‘Hij moet simpelweg blijven.’
Nadat AZ met Echteld als trainer de bekerfinale had gewonnen, stuurde Guus Hiddink een berichtje naar Echteld. ‘Ik heb Leeroy eerst een paar dagen laten feesten’, vertelt hij. ‘Daarna heb ik hem gefeliciteerd met het succes. Ik heb hem onder meer gezegd hoe je zijn naam in de Franse taal kan schrijven: Le Roi. De koning.’
Bron: VI PRO